ولى اين احتمال بسيار بعيد است ، چرا كه اگر چنين مىبود بايد خداوند به طور كامل با درخواست او موافقت كرده باشد ، در حالى كه ظاهر آيات فوق اين است كه بطور كامل با درخواست او موافقت نشده و تنها تا « * ( يَوْمِ الْوَقْتِ الْمَعْلُومِ ) * » موافقت شده است . و به هر حال تفسير اول با روح و ظاهر آيه از همه موافقتر است ، و در بعضى از روايات كه از امام صادق ع نقل شده نيز به اين معنى تصريح گرديده است ( 1 ) . در اينجا ابليس نيت باطنى خود را آشكار ساخت هر چند چيزى از خدا پنهان نبود و « عرض كرد : پروردگارا ! به خاطر اينكه مرا گمراه ساختى ( و اين انسان زمينه بدبختى مرا فراهم ساخت ) من نعمتهاى مادى روى زمين را در نظر آنها زينت مىدهم ، و انسانها را به آن مشغول مىدارم و سرانجام همه را گمراه خواهم ساخت » ( * ( قالَ رَبِّ بِما أَغْوَيْتَنِي لأُزَيِّنَنَّ لَهُمْ فِي الأَرْضِ وَلأُغْوِيَنَّهُمْ أَجْمَعِينَ ) * ) . اما او به خوبى مىدانست كه وسوسه هايش در دل « بندگان مخلص خدا » هرگز اثر نخواهد گذاشت ، و دامهايش آنها را به خود مشغول نخواهد كرد ، خلاصه بندگان خالص و مخلص آن چنان نيرومندند كه زنجيرهاى اسارت شيطان را از هم مىگسلند ، لذا بلافاصله براى سخن خود استثنايى قائل شد و گفت : « مگر آن بندگان خالص شده تو » ( * ( إِلَّا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصِينَ ) * ) . بديهى است كه خدا هرگز شيطان را گمراه نساخته بود ، بلكه اين نسبت شيطنتآميز بود كه از ابليس صادر شد ، براى اينكه خود را به اصطلاح تبرئه كند و توجهى براى اغواگرى خود ترتيب دهد ، و اين رسم همه ابليسها و شياطين

--> ( 1 ) نور الثقلين جلد 3 صفحه 13 حديث 45 .